Ιστορικός - Συγγραφέας

Ἀπὸ τὰ Λουκούλλεια στὰ... Λυκούργεια γεύματα

Πηγή: 
Κόντρα

 Γνώριζα στὸ παρελθὸν μία κυρία στομαχικῶν φρονημάτων, ποὺ ἤθελε νὰ ἐντυπωσιάζει ὄχι μόνο γιὰ τὶς στομαχικὲς ἀλλὰ καὶ γιὰ τὶς ἱστοριογνωστικὲς της ἐπιδόσεις. Κάποτε καμαρωτὴ μοῦ εἶχε πεῖ τὸ ἀπὶθανο: «Μᾶς ἔκαναν ἕνα τραπέζι Λυκούργειο;». Ἀπόρησα, γιατὶ τὴν ἔβλεπα πασιχαρῆ καὶ τὴ ρώτησα: «Δηλαδή, τὴ βγάλατε Σπαρτιάτικα; Μὲ μέλανα ζωμό;». «Ὄχι, μοῦ ἀποκρίθηκε ἡ κυρία. Μᾶς πρόσφεραν καὶ τοῦ πουλιοῦ τὸ γάλα»! Ἡ κυρία προφανῶς, λόγῳ τῶν πολλῶν της γνώσεων, εἶχε μπερδέψει τὸν Λυκοῦργο τῆς Σπάρτης μὲ τὸν Ρωμαῖο στρατηγό Λούκουλλο (117-58/6 π.Χ.). Ὁ  Λυκοῦργος, ὡς νομοθέτης καὶ ὀργανωτὴς τῆς Σπαρτιατικῆς πολιτείας, εἶχε καθιερώσει τὴ λιτότητα ὡς κύριο γνώρισμα τῆς Σπαρτιατικῆς κοινωνίας. Ἀντίθετα, ὁ Λούκουλλος ὡς στρατηγὸς στὴν Ἀσία, ἀφοῦ πλιατσικολόγησε κάθε χωριὸ καὶ πλούσια πολιτεία, ἀποσύρθηκε σὲ μιὰ πολυτελῆ ἔπαυλη καὶ πέρασε τὴ λοιπὴ ζωὴ του μ’ ἕνα ἀπίθανο καθημερινὸ φαγοπότι. Ἔτσι ἔγινε διάσημος γιὰ τὰ περιώνυμα γεύματὰ του, τὰ λεγόμενα ἀπὸ τὸ ὄνομὰ του Λουκούλλεια. Ἡ ὀνομασία Λουκούλλεια γεύματα ἔχει παγκοσμίως καθιερωθεῖ πρὸς ὑποδήλωση τῆς πολυφαγίας καὶ τῆς καλοφαγίας. Ἀντίθετα, τὰ Σπαρτιατικὰ γεύματα, τὰ λεγόμενα «φιδίτια» (=φιλίτια) παραμένουν ἕως σήμερα δείγματα στομαχικῆς ὀλιγαρκείας. Ὁ  Σπαρτιάτης μάθαινε νὰ πολεμᾶ, ἔστω κι ἄν ἡ κοιλιά του ἔπαιζε... ταμπουρᾶ!

Τὶ νόημα, ὅμως, ἔχουν ὅλα αὐτὰ στὸν παρόντα καιρὸ; Ἔχουν καὶ παραέχουν. Ἐφόσον ἔρρεαν στὰ θυλάκια τῶν περισσοτέρων συμπατριωτῶν μας οἱ περιβόητες ἐπιδοτήσεις καὶ τὰ δανεικὰ, ὁ ἄλλοτε γυμνόπους καὶ γυμνοσκελὴς Ἕλλην τὸ ἔπαιζε... Λούκουλλος. Ζοῦσε «ζωὴ καὶ κόττα». Ἔτρωγε μέχρι σκασμοῦ. Μέσα σὲ δύο δεκαετίες καταρρίψαμε ὅλα τὰ ρεκόρ κρεοφαγίας καὶ παχυσαρκίας στὴν Εὐρώπη. Τὰ παιδιὰ καὶ τὰ ἐγγόνια μας, ἀκόμη καὶ μετὰ τὴν ἑξαετῆ κρίση, ἐξακολουθοῦν νὰ πρωτεύουν στὸ βάρος. Ποὺ σημαίνει ὅτι ἡ νοοτροπία τοῦ Λούκουλλου δὲν ἔχει ἐκλείψει. Ἀντιμετωπίζουμε τὴν κρίση μὲ τὰ «φαγάδικα» καὶ τὶς ἀναπαυτικὲς «καφετέριες». Κάποτε ἡ πεῖνα ἦταν τὸ ἐθνικὸ μας... σπὸρ! Εἰδικὰ ἡ γενιὰ ἡ δική μου, γενιὰ τῆς Κατοχῆς, ἐπὶ μιὰ δεκαετία κατέρριψε κάθε ρεκόρ ἀσιτίας. Δὲν θυμᾶμαι συμμαθητὴ μου ἤ συσπουδαστή μου ὑπέρβαρο. Θέλαμε δὲν θέλαμε, ἀκολουθούσαμε τὴν τροφικὴ δίαιτα τοῦ Σωκράτη: «Ἐσθίειν οὕτως ὥστε μὴ πεινῆν». Δηλαδὴ, νὰ τρῶς τόσο ὥστε νὰ μὴν πεινᾶς. Καὶ εἴχαμε γιὰ παρηγοριὰ τὴ ρήση τοῦ σοφοῦ ἱεράρχη Βασιλείου: «Παχεῖα γαστήρ λεπτόν οὐ τίκτει νόον». Χοντρή κοιλιὰ δὲν γεννᾶ ἐκλεπτυσμένο νοῦ.

Ἡ παχεῖα γαστήρ ἔγινε ἐθνικὸ σύμβολο μετὰ τὸν πόλεμο, ἀρχῆς γενομένης ἀπὸ τοὺς μαυραγορίτες καὶ τοὺς σπεκουλαδόρους ποὺ καταβροχθίσανε τὸ περιώνυμο Σχέδιο Μάρσαλλ, αὐτὸ ποὺ ὁ λαὸς ὀνόμαζε προσφυῶς «Σχέδιο... μάσα»! Μὲ τὴν εἰσροὴ τῶν δανείων, τῶν ἐπιδοτήσεων καὶ λοιπῶν παροχῶν ἐφαρμόστηκε μεταπολιτευτικῶς μιὰ πολιτικὴ ποὺ πρὸ πολλῶν εἶχε ὀνομάσει «ἐκλαΐκευση τῆς... μάσας». Ξεπεράσαμε σὲ χλιδὴ, σπατάλη, γλεντοκόπι καὶ τοὺς ἀρχαίους Συβαρίτες, ποὺ ἦσαν διάσημοι γιὰ τὴν τρυφηλότητα τοῦ βίου τους. Καὶ ξαφνικὰ βρεθήκαμε στὴ θέση τοῦ Ἀσώτου τῆς εὐαγγελικῆς παραβολῆς, χωρὶς νὰ ὑπάρχει κανένας σπλαχνικὸς πατέρας νὰ μᾶς λυπηθεῖ. Θυμίζουμε τὸν πλούσιο ποὺ, ἀφοῦ σπατάλησε τὴν περιουσία του, τὸ ἔρριξε στὴ ζητιανιὰ λέγοντας δικαιολογητικά: «Λυπηθεῖτε με τὸν φουκαρᾶ/γιατὶ δὲν μέτρησα καλὰ». Ἀλλ’ οὔτε καὶ τώρα τᾶ μετρᾶμε καλά. Ἀντὶ νὰ στρωθοῦμε στὴν παραγωγικὴ δουλειὰ, θαρροῦμε πὼς θὰ τὴν βγάλουμε μὲ καφετέριες, κοκορετσάδικα καὶ πολυάριθμα μπάρ. Τὴ γῆ δὲν τὴν ἔχουμε γιὰ νὰ θαφτοῦμε ἀλλὰ καὶ γιὰ νὰ τὴν καλλιεργοῦμε. Κι ἄς μὴ λησμονοῦμε ὅτι τὰ Λυκούργεια κι ὄχι τὰ Λουκούλλεια γεύματα κάνουν καλὸ στὴν ὑγεία.