Ιστορικός - Συγγραφέας

Σ' όλες τις εποχές οι άνθρωποι χρησιμοποιούν, άλλοτε τη βία κι άλλοτε την πειθώ, για να επιβάλλουν τις απόψεις τους. Ποια μέθοδο θεωρείτε προσφορότερη και αποτελεσματικότερη;

Πηγή: 
Μαθήματα Εκθέσεων

«Η αποφυγή της βίας είναι η απάντηση στο κρίσιμο

πολιτικό και ηθικό ερώτημα της εποχής μας

- την ανάγκη του ανθρώπου να υπερνικήσει την

καταπίεση και τη βία χωρίς να καταφύγει στην

καταπίεση και τη βία. Ο πολιτισμός και η βία

είναι έννοιες αντίθετες».

(ΛΟΥΘΕΡ ΚΙΓΚ)

 

Η εποχή μας είναι γεμάτη αντιθέσεις και αντιφάσεις, γεμάτη αντίρροπες τάσεις, που εκφράζονται με αλληλοσυγκρουόμενες απόψεις. Έτσι κύριο χαραχτηριστικό της εποχής μας είναι η αδιάκοπη και ποικιλόμορφη κυκλοφορία ιδεών.

Μερικές από τις απόψεις αυτές μπορεί να συγκεραστούν σ' ένα κοινό και χρήσιμο συμπέρασμα κι άλλες, οι μη συγκεράσιμες, εμπλέκονται σε μια ιδεολογική διαπάλη. Αυτές οι δεύτερες είναι που επιβάλλουν στα πρόσωπα που τις υπερασπίζουν το δίλημμα: πειθώ ή βία;

Αναμφισβήτητα η δυνατότητα εξάσκησης βίας ή πειθούς είναι τεκμήριο δύναμης, οπότε το ερώτημα μετατίθεται στο ποια δύναμη είναι η «δυνατότερη»; Ποια είναι η προσφορότερη και η αποτελεσματικότερη;

Είναι έξω από κάθε αμφιβολία ότι η δύναμη της πειθούς και η δύναμη της βίας διαφέρουν ως προς την ποιότητα. Άλλωστε η ποιοτική υπεροχή της πειθούς είναι αυτή που την καθιστά ηθικότερη από τη δύναμη της βίας. Δυστυχώς όμως η δύναμη της πειθούς πνίγεται μέσα στη σκοπιμοθηρία της εποχής μας, μιας εποχής που ανήγαγε σε δόγμα το μακιαβελλικό «ο σκοπός αγιάζει τα μέσα». Οι σκεπτικιστές μάλιστα λένε ότι ο κόσμος μας στηρίζεταιστη βία, και η κοινωνική πραγματικότητα φαίνεται να τους δικαιώνει. Στο πεδίο δράσης του σύγχρονου ανθρώπου οι πράξεις τις περισσότερες φορές στέκουν μακριά από την ηθική. Μέσα σ' αυτές και σε συντριπτική πλειοψηφία είναι και οι πράξεις που αποσκοπούν στην απόκτηση δύναμης. Ο άνθρωπος έχει μάθει πως πρέπει να επιδιώκει την ισχύ. Αυτό έγινε τόσο πολύ παραδεκτό, έτσι που να υπάρχει σχολή ψυχολογίας, στηριγμένη στην άποψη ότι η τάση για ισχύ κι επιβολή είναι σύμφυτη με τον ανθρώπινο χαρακτήρα.

Η βιασύνη εξάλλου, που είναι χαραχτηριστικό της εποχής μας, υποθάλπει τη βία. Ο συμπιεσμένος από άποψη χρόνου τρόπος ζωής δε μας αφήνει περιθώρια για άνετη διατύπωση λογικών επιχειρημάτων. Έτσι αντί να χρησιμοποιήσουμε την «πολυτελή» μέθοδο της πειθούς, καταφεύγουμε στο εύκολο και πρόσφορο, όπως νομίζουμε, όπλο της βίας, που είναι, έστω κι αν αυτό μας προσβάλλει, πιο χρησιμοποιήσιμη από τη μέθοδο της πειθούς. Κι αυτό γιατί είναι πιο μαζική, ταχύτερη, αποτελεσματικότερη. Έχει όμως μια σειρά από μειονεκτήματα κι αυτά είναι που μας κάνουν να ρίξουμε το βάρος μας προς το μέρος της πειθούς.

Πρώτα - πρώτα πρέπει ν' ασκείται συνέχεια κι άγρυπνα, γιατί μόλις πάψει, παύει κι η επιβολή. Ακόμη διατηρεί μια έκρυθμη κατάσταση αναβρασμού, που μοιραία κάποτε θα ξεσπάσει. Γιατί, όταν μια άποψη επιβάλλεται με τη βία φέρνει μέσα της το σπέρμα της ανατροπής της. Τα άτομα πάνω στα οποία θα επιβληθεί, αναγκάζονται να καταπνίξουν ένα κομμάτι από τον εαυτό τους μέσα σ' αυτή την ακούσια υποταγή. Συχνά μάλιστα εξαλείφεται από την ανθρώπινη πράξη το προσωπικό στοιχείο και το άτομο αλλοτριώνεται. Κάποτε όμως η άρση της καταπίεσης θα έρθει και θα έρθει με τρόπο ανορθόδοξο. Η κατάλυση της επιβολής φαίνεται νομοτελειακή, στο μέτρο που ο άνθρωπος μπορεί να προβλέψει ή να γνωρίσει τους ιστορικούς νόμους.

Με τη βία μπορούμε να πειθαναγκάσουμε το σώμα μα όχι