Ιστορικός - Συγγραφέας

Κανείς δεν είναι τόσο ανόητος ώστε να προτιμά τον πόλεμο από την ειρήνη. Γιατί στον καιρό της ειρήνης τα παιδιά θάβουν τους γονείς, ενώ στον καιρό του πολέμου οι γονείς θάβουν τα παιδιά τους.

Πηγή: 
Μαθήματα Εκθέσεων

«Οὐδείς γάρ οὕτως ἀνόητος ἐστιν, ὅστις πόλεμον πρό εἰρήνης αἱρέεται· ἐν μέν γάρ τῇ οἱ παῖδες τούς πα­τέρας   θάπτουσιν, ἐν δέ  τῷ  οἱ πατέρες  τά τέκνα»[1]

(ΗΡΟΔΟΤΟΣ)

 

«Πόλεμος  πάντων μέν πατήρ ἐστι, πάντων  δέ βασιλεύς, καί τούς μέν θεούς ἔδειξε τούς δέ ἀνθρώπους,  τούς μέν δούλους ἐποίησε,  τούς δέ ἐλευθέρους».

(ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ)

 

«Ειρήνη είναι οι θημωνιές των αχτίνων στους κάμπους του καλο­καιριού είναι τ' αλφαβητάρι των άστρων  στα γόνατα της αυγής»

(Γ. ΡΙΤΣΟΣ)

 

Η ζωή του ανθρώπου από τα χρόνια τα παλιά ως τα σήμερα υπήρξε μια αδιάκοπη σχοινοβασία ανάμεσα στον πόλεμο και στην ειρήνη. Αιώνιο πεπρωμένο των ανθρώπινων γενεών ήταν να κινούνται, όπως το εκκρεμές, ανάμεσα στον πόλεμο και στην ειρήνη. Και οι δύο αυτές καταστάσεις διέ­πονται από δικούς τους νόμους και δημιουργούν διαφορετικά αποτελέσμα­τα. Αυτή τη διαφορά θέλει να δείξει ο πατέρας της ιστορίας, για να καταδεί­ξει πόσο ανόητος είναι αυτός που προτιμά τον πόλεμο από την ειρήνη. Με τον πόλεμο ανατρέπεται η φυσιολογική διαδικασία της ζωής : Οι γονείς θάβουν τα παιδιά τους. Αντίθετα με την ειρήνη η ζωή ακολουθεί το φυσι­κό της ρυθμό και τα παιδιά είναι αυτά, που όταν έλθει η ώρα θάβουν τους γονείς τους. Ολόκληρη την περικοπή αυτή διαποτίζει ένας υγιής ουμανι­σμός και μια βαθιά αίσθηση και γνώση του ανθρώπου και της μοίρας του.

Αλλά για να κατανοήσουμε πληρέστερα τη θέση του Ηροδότου, είναι καλό να υπογραμμίσουμε εναργέστερα τις διαφορές που υπάρχουν ανάμεσα στον πόλεμο και στην ειρήνη. Άρση του πολέμου είναι η ειρή­νη και άρση της ειρήνης είναι ο πόλεμος. Ως πόλεμος νοείται η ένοπλη σύρραξη ανάμεσα σε κράτη ή ανάμεσα σε πολίτες μιας και μόνης χώρας. Κάθε πόλεμος διεξάγεται κάτω από τις πτυχές μιας σημαίας και καθορί­ζεται από μια συγκεκριμένη ιδεολογία ή κίνητρο : Συνηθίζουμε να διακρί­νουμε τους πολέμους σ' επιθετικούς και αμυντικούς. Σκοπός του επιθετικού πολέμου είναι η κατάληψη εδαφών, η σύλληψη αιχμαλώ­των, η λεηλασία, η ταπείνωση, ο αφανισμός ή η υποδούλωση ενός λαού[2].

Τους πολέμους είναι δυνατό να προκαλούν αίτια πολιτικά, θρησκευτικά, οικονομικά, δημογραφικά. Ο Πλάτωνας θεωρεί τον πόλεμο σαν προϊόν των ανθρώπινων παθών. Ο Νίτσε, επηρεασμένος από τις ιδέες του Μάλθους[3], θεωρεί τον πόλεμο ως μια βιολογική αναγκαιότητα. Κατά τον Ρενάν μάλιστα «ο πόλεμος είναι ένας από τους όρους της προόδου, η ώθηση που εμποδίζει ένα έθνος ν' αποκοιμηθεί».

Μια μορφή πολέμου, η πιο ειδεχθής, είναι ο  εμφύλιος   πόλεμος.   Επίθεση αδελφών εναντίον αδελφών.   Από τα βάθη των αιώνων ο   Όμηρος καταριέται τον επιθυμητή του εμφύλιου πολέμου, λέγοντας : «Ἀφρήτωρ, ἀθέμιστος,  ἀνέστιός ἐστιν ἐκεῖνος, ὃς πολέμου ἔρατ' ἐπιδημίου ὁκρυόεντος»[4]. Δικαίωση   βρίσκει μόνο ο αμυντικός πόλεμος,   που συνίσταται σε δικαιολογημένη χρήση όπλων για τη διασφάλιση της ακεραιότητας και υπεράσπιση της ζωής, της τιμής και της περιουσίας του έθνους.

Οποιαδήποτε όμως μορφή κι αν έχει ο πόλεμος, οποιαδήποτε κι αν είναι τα ελατήριά του, γεγονός παραμένει ότι τ' αποτελέσματά του είναι πάντοτε οδυνηρά. Πολλοί μάλιστα φρονούν ότι σ' έναν πόλεμο δεν υπάρ­χουν νικητές και νικημένοι. Υπάρχουν μόνο νικημένοι. Θα μπορούσε βέβαια να παρατηρήσει κανείς ότι χάρη στον πόλεμο επισπεύτηκε η ανά­πτυξη της τεχνικής.