Ιστορικός - Συγγραφέας

Η αγάπη: μια νέα πολιτική

Πηγή: 
Προβληματισμοί

στην ιατρική, να καταπολεμήθηκε η φυματίωση αλλά τη θέση της πήρε η ψυχική φθίση, που λεηλατεί ανελέητα τη ζωή μας.

Φαίνεται, λοιπόν, ότι η ύπαρξη αγάπης είναι απα­ραίτητη για την ψυχική υγεία των ατόμων και —κατά συ­νέπεια- για τη σωστή λειτουργία της κοινωνίας. Αν­θρώπινες σχέσεις, χωρίς αγάπη, είναι ανάπηρες σχέσεις. Με την αγάπη τα λίγα αγαθά επαρκούν, χωρίς αγάπη δε φτάνουν ούτε τα πολλά. Με την αγάπη μπορούν να βρε­θούν λύσεις σε όλα τα ανθρώπινα προβλήματα, χωρίς αγάπη τα προβλήματα πολλαπλασιάζονται και διογκώ­νονται. Κι ακόμη δεν είναι δυνατόν κάποιος που απομο­νώνει τον εαυτό του από τους άλλους και ζει κλεισμένος στο δικό του κόσμο, αδιαφορώντας για τα προβλήματα του διπλανού του, να ενδιαφέρεται πραγματικά για το κοινό καλό και να μοχθεί γι' αυτό. Ένας άνθρωπος που δεν αγαπά, ίσως είναι πιο δυστυχισμένος από κάποιον άλλο που δεν τον αγαπάει κανείς. Γιατί αυτός που δεν μπορεί να αγαπήσει κανέναν, έχει σκοτώσει ουσιαστικά την ψυχή του.

Χωρίς αγάπη για το συνάνθρωπο ο άνθρωπος είναι καταδικασμένος να γίνει μισάνθρωπος ή μισός άνθρωπος, να οδηγηθεί στην ψυχική ερήμωση και το μαρασμό. Κανένας συγκινησιακός κραδασμός δε δονεί τις χορδές της ευαισθησίας του. Κι είναι δύσκολο ένας τέτοιος άν­θρωπος να ενταχθεί ομαλά στο σύνολο και να μετάσχει στις κοινωνικές λειτουργίες. Γιατί αυτό που ονομάζουμε κοινωνική ένταξη, δεν είναι μια ενσφήνωση μιας άψυχης βίδας σε κάτι άψυχο, αλλ' ενσωμάτωση ενός ζωντανού οργανισμού σ' ένα μεγαλύτερο ζωντανό οργανισμό. Και είναι η συμπάθεια και η αγάπη των συνανθρώπων —του άμεσου ή έμμεσου κοινωνικού του περιβάλλοντος— που τον βοηθούν από τα παιδικά του χρόνια να ενταχθεί σε κάποια κοινωνική ομάδα και που τον διδάσκουν ν' ακο­λουθεί ορισμένους κοινωνικούς κανόνες. Όταν μεταξύ των κοινωνικών μελών δεν υφίστανται ιστοί αγάπης, τότε οι οποιοιδήποτε άλλοι δεσμοί θα είναι αυτό που λέει η λέξη: δεσμοί, δηλαδή δεσμά. Κι είναι χαρακτηρι­στικό πως το παιδί, που δε θα μεγαλώσει μέσα σε κλίμα αγάπης, θ' απαντήσει στην έλλειψη αγάπης με μίσος.

Όταν γράψαμε παραπάνω πως η αγάπη είναι η πιο μεγάλη πολιτική, δεν εννοούσαμε τη λέξη στα όρια ενός "εγώ" κι ενός "εσύ". Η έννοια της αγάπης είναι πολύ πλατιά. Γιατί αγάπη δε σημαίνει "αγαπώ" όποιον έχει το ίδιο χρώμα ή την ίδια οικονομική άνεση μ' εμένα. Ση-μαίνει ενδιαφέρομαι και συμπαραστέκομαι σ' όλους τους ανθρώπους, χωρίς υστεροβουλίες και προκαταλήψεις, χωρίς προσδοκίες ανταπόδοσης. "Αγαπώ" δε σημαίνει υπερασπίζομαι τον ισχυρότερο αλλά τον δικαιότερο, που συχνά μπορεί να είναι ο αδυνατότερος κι ο πιο αδικημέ­νος. Και "φίλοι" μου δεν είναι μόνο αυτοί από τους οποίους μπορώ ν' αποκομίσω κέρδος αλλά κάθε αξιόλο­γος άνθρωπος που μου προσφέρει τη φιλία του. Γιατί ο κόσμος δεν αποτελείται από το σπίτι μας, το σχολείο, το χώρο δουλειάς μας. Ο κόσμος μας είναι όλος ο κόσμος, άρα η αγάπη μας πρέπει να λειτουργεί χωρίς σύνορα.

Η αγάπη —σε μια ειδική μορφή— εκδηλώνεται με τη φιλανθρωπία. Ηλέξη δηλώνει την αγάπη του ανθρώπου προς τον άνθρωπο, που εκδηλώνεται με πράξεις προσφο­ράς. Αυτή η προσφορά δίνει τη δυνατότητα σε αρρώ­στους, ηλικιωμένους, ορφανά, απόρους να ζουν υπό αν­θρωπινότερες συνθήκες. Όμως στη σύγχρονη αντίληψη η ελεημοσύνη λειτουργεί ταπεινωτικά γι' αυτόν που τη δέχεται. Τοποθετεί