Ιστορικός - Συγγραφέας

Εθνικισμός και διεθνισμός

Πηγή: 
Μαθήματα Εκθέσεων

υπήρξε παλαιότερα η Κ.Τ.Ε και στα μεταπολεμικά χρόνια ο Οργανισμός Ηνωμέ­νων   Εθνών (Ο.Η.Ε.).

Στις μέρες μας περισσότερο από κάθε άλλη εποχή, ο άνθρωπος αισθά­νεται όχι απλώς σαν μέλος ενός κράτους, αλλά σαν μέλος μιας παγκόσμιας κοινωνίας. Έτσι βρήκε πλήρη δικαίωση ο στίχος του ποιητή : «Πλάτυν' η σκέψη τη ζωή τόσο πολύ, τόσο πολύ, πόκανε ο άνθρωπος τη γη κι όλο το σύμπαν : σπίτι»[3]. Κανένα γεγονός δεν είναι μακριά μας. Ό,τι απασχο­λεί ένα λαό στο άκρο της γης απασχολεί και μας τους ίδιους. Η κατάκτη­ση του διαστήματος δεν είναι κάτι που ενδιαφέρει μόνο τους Αμερικανούς και τους Ρώσους αλλά και τον κόσμο ολόκληρο. Το χθεσινό δράμα του Βιετ-Ναμ και σήμερα του Λιβάνου είναι και δικό μας δράμα. Όταν ο θά­νατος κτυπά την πόρτα ενός λαού, αύριο θα κτυπήσει και τη δική μας. «Homo sum, humani nihil a me alienum puto», έλεγαν οι Λατίνοι[4]. Του στί­χου αυτού θαυμάσια υποτύπωση έδωσε ο Άγγλος ποιητής Τζων Ντόουν[5]: «Κανένας άνθρωπος δεν είναι νησί, ακέραιος, μοναχός τον, είναι ένα κομ­μάτι της στεργιάς ... Κάθε ανθρώπου ο θάνατος είναι και δικός σον θάνα­τος- γι αυτό μη στέλνεις ποτέ να ρωτήσεις για ποιον χτυπά η καμπάνα. Χτυπάει για σένα».

4. Ελληνισμός και διεθνισμός : Έτσι, όπως τον εξετάσαμε παραπάνω, ο διεθνισμός δεν αντιστρατεύεται τις εθνικές μας παραδόσεις. Ο Ελληνι­σμός αποστρέφεται τη μορφή εκείνη του διεθνισμού, πίσω από την οποία κρύβονται κυριαρχικές βλέψεις ισχυρών κρατών σε βάρος των ασθενε­στέρων. Ελληνισμός δεν σημαίνει στενόκαρδη αντίληψη, στείρα προ­γονοπληξία, περιφρόνηση προς την πολιτιστική παράδοση ή υποτίμηση του τρόπου ζωής των άλλων λαών. Δεν σημαίνει όμως και παθητική υποταγή σε ξένα πολιτιστικά στοιχεία ή επιβολή ξένων συρμών ή τρόπων ζωής. Σαν λαός είμαστε κληρονόμος ενός πολιτιστικού θησαυρού αιώνων και το θησαυρό αυτό δεν πρέπει ν' απεμπολήσουμε στ' όνομα μιας αμφί­βολης για την αξία της προόδου. Οφείλουμε να γνωρίσουμε σε βάθος το δικό μας πολιτισμό, ν' αξιοποιήσουμε τα διδάγματά του και παράλληλα να μελετάμε την πολιτιστική δημιουργία άλλων λαών. Η μελέτη όμως και η εξοικείωσή μας με τα πολιτιστικά πρότυπα άλλων λαών είναι έργο δύ­σκολο. Δεν πρέπει να σταθούμε στην επιφάνεια. Η ξενομανία έβλα­ψε αφάνταστα τη νεοελληνική ζωή. Ο πιθηκισμός και ο ψιττακισμός είναι δύο μεγάλα αμαρτήματα των Νεοελλήνων. Νομίσαμε ότι θα γίνουμε Ευρω­παίοι με την εκμάθηση μιας ξένης γλώσσας, με τη ρηχή επανάληψη ξενό­τροπων καλλιτεχνικών ρευμάτων, με την αλόγιστη μίμηση και με την πε­ριφρόνηση καθετί ελληνικού.

Ευρωπαίοι όμως και αληθινοί διεθνιστές θα γίνουμε, όσο περισσότερο Έλληνες είμαστε. Γιατί, αν γνωρίσουμε στο βάθος τον ευρωπαϊκό πολι­τισμό, παντού θα βρούμε την Ελλάδα. Εκείνοι που διάβασαν πολύ, εκείνοι που γνώρισαν σε βάθος την ελληνική και την παγκόσμια σκέψη, είναι σε θέση να μας διαβεβαιώσουν ότι η άρνηση του εθνισμού μας είναι μια άρνηση της ψυχής μας. Αλλ' ούτε κι ο κόσμος μπορεί ν' ανεχθεί την απουσία της Ελλάδας και σαν ιδέα και σαν χρώμα. Αν έλειπε η Ελλάδα θα έσβηνε ένα φως από τα φώτα του κόσμου. Εκείνοι που έζησαν πολύ τον κόσμο μπο­ρεί να μας διαβεβαιώσουν πόση αλήθεια κρύβουν οι στίχοι του Σεφέρη : «Όπου και να ταξιδέψω η   Ελλάδα με πληγώνει».

 

ΕΡΓΑΣΙΑ: «Οὐ καλῶς φρονεῖ ὁστις πατρώας γῆς ὅρους ἀτιμάζων, ἄλλων ἐπαινεῖ  καί τρόπους ἥδεται» (Ευριπίδης).

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: Είναι ανόητος αυτός που περιφρονεί τις συνθήκες ζωής της πα­τρίδας του, επαινεί τις ξένες συνήθειες κι ευχαριστιέται με το να μιμείται ξένους τρόπους ζωής.

 

Αυτά γράφονταν και διδάσκονταν από το 1969 και εξής, σε μια εποχή άκρατης και άκριτης πατριδοκαπηλίας.

[1]Ο Τερτσέτης δικάστηκε μαζί με τον Πολυζωίδη, γιατί σαν δικαστές αρνήθηκαν να υπογράψουν την καταδίκη σε θάνατο του Κολοκοτρώνη.

[2]Σωβινισμός: Ο όρος προέρχεται από τ' όνομα του Νικ. Σωβέν, ένα πρόσωπο υπαρκτό, που η γαλλική κωμωδία «La cocarde tricolore» μετέβαλε σ' έναν κλασικό τύπο έξαλλου και κοντόφθαλμου υπερπατριώτη.

 

[3]Τεύκρου  Ανθία : « Αλήτης».

[4]Άνθρωπος είμαι και τίποτα από τ' ανθρώπινα δεν θεωρώ ξένο σ' εμένα. Στίχος του Τερέντιου από την κωμωδία «Αυτοτιμωρούμενος». Στην κωμωδία όμως έχει άλλη σημασία.

[5]Τζων Ντόουν (1573 - 1631): Άγγλος ποιητής, θεολόγος, φιλόσοφος. Από τους κορυφαίους ποιητές της Αγγλίας του ΙΖ' αι. Από τους στίχους αυτούς δανείστηκε ο Χεμινγουαίυ τον τίτλο του μυθιστορήματός του «Για ποιον χτυπά η καμπάνα» και τους χρησιμοποίησε σαν μότο στην αρχή του βιβλίου.