Ιστορικός - Συγγραφέας

“Ζαχαριάς Μπαρμπιτσιώτης, ο δάσκαλος της κλεφτουριάς”

Ημερομηνία: 
16/05/1998
Τόπος: 
Σπάρτη

ποιητής αντιδιαστέλλεται από τους προσκυνημένους, τους “κατεβαζοβράκηδες” του χθες και του σήμερα. Ο Ζαχαριάς ανήκει στη κατηγορία των Ηρώων του Πεπρωμένου που τραγούδησε με υπέροχους στίχους ο Παλαμάς στο “Δωδεκάλογο του Γύφτου”.

 

"Και τους τρέμουνε των κάμπων οι κιοτήδες

και μ’ ονόματα τους κράζουν πονηρά

κλέφτες κι απελάτες και προδότες.

Τους μισούν οι βασιλιάδες κι όλοι οι τύραννοι

κι είναι μέσα στους σκυφτούς τα παλληκάρια

κι είναι μες στους κοιμισμένους οι στρατιώτες...”

 

Ο Ζαχαριάς δεν ήξερε τα γράμματα του σχολείου, γιατί δεν εφοίτησε σε κανένα σχολείο. Φοίτησε όμως στη Σχολή των Βουνών, στη Μεγάλη Σχολή της Κλεφτουριάς κι εκεί έμαθε πως η κλεφτουριά βγαίνει από τα κόκαλα των Ελλήνων και την κόψη του σπαθιού την τρομερή. Γι αυτό σαν θούριο προσωπικό είχε το τετράστιχο.

 

Όρκο έχω το σπαθί μου

και σταυρό το χαϊμαλί μου

Τούρκους να βρω να σκοτώσω

και Ρωμιούς να λευτερώσω.

 

Ο Ζαχαριάς έζησε σε πολύ δύσκολες για το Γένος στιγμές. Μετά τον αφανισμό του Μοριά που επακολούθησε τα Ορλωφικά, μετά την εξόντωση των πρωτοκαπετάνιων Παναγιώταρου Βενετσανάκη και Κωνσταντή Κολοκοτρώνη που ήταν το στήριγμα του Ραγιά, σε όλο το Μοριά απλώθηκε ήσκιος θανάτου. Όντως τότε “Όλα τά’ σκιαζ η φοβέρα και τα πλάκωνε η σκλαβιά”. Είναι η πιο θλιβερή εποχή του Μοριά, για την οποία ταιριάζει απόλυτα ο θρηνητικός στίχος του Παλαμά: “Έρμη σκλάβα, πικρή Ρωμιοσύνη...”

Μα τότε πετιέται από μέσα από τη σκλαβιά σαν από τη στάχτη η σπίθα, ένα αντρειωμένο παλληκάρι, που σε λίγο διάστημα θα κάνει το όνομά του ξακουστό σ’ όλο το Μοριά. Είναι ο νέος δάσκαλος της κλεφτουριάς, δάσκαλος όχι μόνο στον πόλεμο, αλλά και στη συμπεριφορά και στο πνεύμα. Ο Ζαχαριάς είναι αυτός που πρώτος εδίδαξε στο ραγιά αυτό που μάς έμαθε αργότερα ο Παλαμάς:

 

“Μάθε, η προκοπή δεν είναι για τους δούλους,

κι όσο θένε οι δούλοι αφέντη, ας έχουν

μάθε η προκοπή για τους ελεύτερους, είναι!

 

Είχε λένε πολλά ψεγάδια ο Ζαχαριάς. Το περίεργο θα ήταν να μην είχε. Αυτό που δεν κατάλαβαν οι ιστορικοί, το κατάλαβε ένας συγγραφέας και πολιτικός, ο Γάλλος Chataubriand, πού, αφού νέος περιέτρεξε όλη την Ελληνική χερσόνησο, έγραψε στο περίφημο “Itineraire” (=οδοιπορικό) μία φράση που θα’ πρεπε να γνωρίζει καλά κάθε Έλληνας ιστορικός:

 

“Αυτή η χώρα και όταν ακόμη θα σπάσει τα δεσμά της, στα χέρια της θα παραμένουν τα σημάδια τους για πολλά χρόνια και θα τη βασανίζουν”

 

Το ηθικό δίδαγμα που άφησε στην κλεφτουριά του Μοριά ο Καπετάν Ζαχαριάς είναι τούτο: “Το κεφάλι μου το χάνω, αλλά δεν το σκύβω”. Έζησε με το κεφάλι ψηλά και το βλέμμα ακατέβαστο από την υψηλή κορυφή του ουρανοξύστη Ταΰγετου. Ήταν παιδί του Μαλεβού, γέννημα της χιλιοτραγουδισμένης Μπαρμπίτσας, που σαν εξώστης του Πάρνωνα έχει την ωραιότερη θέα προς την κοιλάδα του Ευρώτα και τον Ταΰγετο. Που τον έκλεισε μέσα στην ψυχή του και γι αυτό πήγε και φώλιασε στην αγκαλιά του, στην άγρια κορυφή του Σκουφομύτη. Ο Ζαχαριάς δεν ευτύχησε να μάθει γράμματα. Κι όμως είχε συνείδηση της αξίας των γραμμάτων.

Γι αυτό τόσο στη Μπαρμπίτσα, όσο και στη Σκουφομύτη δημιούργησε ένα υποτυπώδες σχολείο για να μαθαίνουν γράμματα τα παλληκάρια του και τα παιδιά τους. Υποθέτω ότι - έστω και αργά - γράμματα θα έμαθε και ο