Ιστορικός - Συγγραφέας

“Ζαχαριάς Μπαρμπιτσιώτης, ο δάσκαλος της κλεφτουριάς”

Ημερομηνία: 
16/05/1998
Τόπος: 
Σπάρτη

Ο Νίκος Εγγονόπουλος στον περίφημο “Μπολιβάρ, ένα Ελληνικό ποίημα”, όπως το επιγράφει, στην αρχή του εγκωμίου του γράφει:

“Για τους μεγάλους, για τους ελεύθερους, για τους γενναίους, τους δυνατούς,

Αρμόζουν τα λόγια τα μεγάλα, τα ελεύθερα, τα γενναία, τα δυνατά”

Τέτοια λόγια, κυρίες και κύριοι, επίσημοι προσκεκλημένοι, πολίτες, περίοικοι και φίλοι της ηρωοτόκου Λακωνίας και της Ταϋγετοσκεπούς Σπάρτης, ταιριάζουν στον ήρωα Ζαχαριά.

Απόψε στην αίθουσα αυτή και εν μέσω τόσο εκλεκτού ακροατηρίου δεν προτίθεμαι να εξιστορήσω τα res gesta, τη ζωή και τη δράση των ήρωος Ζαχαριά. Όλα αυτά δίνονται με πάσα ακρίβεια και λεπτομέρεια στο βιβλίο που εξεπόνησα για τον άνδρα που φόρεσε πρώτος αυτός το κόκκινο φέσι των κλεφτών στη νεώτερη ιστορία μας. Εδώ ας μου επιτραπεί να πω όσα δε θέλησα στο βιβλίο να πω για να μην αδικήσω το Ζαχαριά μ’ ένα κατώτερο της παλληκαριάς του εγκώμιο.

Ο Αριστοφάνης, μιλώντας για τα αθάνατα έργα του Αισχύλου, καθόρισε ως αρχή της ποιητικής γραφής του το “μεγάλων γνωμών και διανοιών ίσα και τα ρήματα τίκτειν”. Δηλαδή στις μεγάλες γνώμες και στα υψηλά διανοήματα αρμόζουν ισάξια λόγια. Ομως, πώς να μπορέσει η δική μου γλώσσα να βρει λόγια ισάξια για τον αετό της Μπαρμπίτσας, αυτόν που σε άπειρες περιπτώσεις περιεφρόνησε την έμφυτη σε όλους μας επιθυμία του ζην και επροτίμησε να πεθάνει παρά να ζει βλέποντας την πατρίδα του ταπεινωμένη και καταφρονημένη και το Γένος των Ελλήνων υποταγμένο στον τραχύ και βάναυσο Ασιάτη;

Ασφαλώς, και πριν αρχίσω και όταν άρχισα να “κτίζω” τη βιογραφία του Ζαχαριά, είχα μέσα μου την εικόνα του ήρωα. Εδιάβασα και άκουσα πολλά, όχι ευτυχώς όλα εγκωμιαστικά. Έτσι συνέθεσα μία προσωπογραφία που δεν έχει μόνο ψιμύθια ωραιολογίας. Έχει και σκιές που χαρίζουν μεγαλύτερη ένταση στις φωτεινές πλευρές του. Ο Ζαχαριάς, όπως γράφω, δεν ήταν άγιος, ήταν άγριος. Ήταν ένα στοιχείο της φύσης, αλλά μόνος και σχεδόν ακαθοδήγητος προχώρησε πιο πέρα από το σημείο που τον άφησε η φύση. Ήταν κλέφτης, αλλά δεν έμεινε μόνο κλέφτης, έγινε ηγέτης. Έδωσε στη δράση των κλεφτών εθνικό προσανατολισμό. Ίσως είναι ο πρώτος που οραματίστηκε μία ένωση των κλεφτών της Πελοποννήσου, για λόγους ασφαλείας, για λόγους αμοιβαίας συνεργασίας αλλά και για ευρύτερους πολιτικούς στόχους: το ένοπλο τμήμα του Γένους να μπορέσει σε μία δεδομένη στιγμή να εκμεταλλευτεί τις ενδο-ευρωπαϊκές αντιθέσεις και την προϊούσα κάμψη των Οθωμανών, για να καταφέρει στη πρέπουσα στιγμή το θανατηφόρο πλήγμα στο “Μεγάλο Ασθενή”.

Ο Ζαχαριάς δεν ήταν μόνο πολεμιστής, ήταν κι ένα οξύτατο πολιτικό μυαλό. Είναι ο πρώτος που προσεταιρίστηκε τους Αλβανούς της Πελοποννήσου και από αντιπάλους τούς έκανε συμμάχους. “Εγώ Αρβανίτες δεν βαρώ, οι Αρβανίτες δεν με βαρούν, γιατί έχουμε μπέσα. Πολλές βολές έχουν ψωμί δικό μου φαγωμένο”, λέει στον ξακουστό κλεφτοαρματολό Ανδρούτσο. Έδωσε στην κλεφτουριά του Μοριά ένα στόχο, μια Εθνική ιδέα, μιαν Εθνική αποστολή. Γράφει στους κοτζαμπάσηδες του Μοριά τη θρυλική επιστολή που τελειώνει έτσι: "Μου γράφετε ότι θα χαθούν τα χωριά σας. Στάχτη να γίνουν. Ντουφέκι και σπαθί, ή να ελευθερωθούμε ή να χαθούμε”. Αυτός ήταν Ο Ζαχαριάς, αυτό ήταν το ήθος του Ζαχαριά στα μαύρα εκείνα χρόνια της σκλαβιάς.

Θα μπορούσα - άλλωστε το έχω κάνει στο βιβλίο -