Ιστορικός - Συγγραφέας

Τὸ Νέο Σούλι Σερρῶν

Πηγή: 
Κόντρα

Στις ἀρχες Ὀκτωβρίου εἶχα μιὰ ἐπίσκεψη ποὺ μοῦ ἔβαλε σὲ μιὰ μεγάλη ἀλλὰ συναρπαστικὴ πνευματικὴ περιπέτεια. Ἕνας Ἀνατολικομακεδόνας, ὁ κ. Ἀναστάσιος (Τάσος) Πατραμάνης μοῦ παρέδωσε πρὸς μελέτη ἕναν ὀγκώδη φάκελο μὲ πλῆθος ἐντύπων ποὺ ἀφοροῦσαν τὸν τόπο καταγωγῆς του, τὸ Νέο Σούλι Σερρῶν. Καθὼς τὰ διάβαζα, ἔμενα ἐνεὸς, δηλαδὴ ἄλαλος. Ὁ κατὰ δήλωσίν του λιθοξόος κ. Πατραμάνης (μήπως καὶ ὁ Σωκράτης δὲν ἦταν λιθοξόος;) εἶχε συγκεντρώσει ἕνα ἀπέραντο ὑλικό, μέσα ἀπὸ τὸ ὁποῖο ἀναδεικνυόταν ἡ ἱστορικὴ φυσιογνωμία τῆς πατρίδας του. Τὸ Νέο Σούλι, λόγῳ τῶν πυκνῶν ἐπισκέψεων μου στὴν Μακεδονία, τὸ εἶχα ἐπισκεφθεῖ ἀλλ’ ὄχι ὡς μελετητὴς. Ἡ σύγχρονὴ του ἀλκὴ ἔκρυβε ἀπὸ τὰ μάτια καὶ τὴ σκέψη μου τὴν τραγωδία ποὺ ἄλλοτε εἶχε ὑποστεῖ. Κι ὅμως γιὰ ἕνα σύνολο χωριῶν, ποὺ εἶναι γνωστὰ ὡς Νταρνακοχώρια, εἶχα παλαιότερα ἀσχοληθεῖ ὅταν εἶχα παρουσιάσει σὲ ἔντυπο τῶν Ἀθηνῶν ἀλλὰ καὶ σὲ προφορικὴ εἰσήγηση στὴν πόλη τῶν Σερρῶν τὸ βιβλίο τοῦ συγγραφέα καὶ δημοσιογράφου κ. Δημήτρη Ἀραμπατζῆ. Εἶχα μάλιστα ἀποτολμήσει καὶ μιὰ –νομίζω ἐπιτυχῆ– ἐτυμολόγηση τοῦ ὅρου Νταρνακοχώρια.

Μὲ πρώτη εὐκαιρία σ’ ἕνα καινούργιο ταξίδι μου στὴν Ἀν. Μακεδονία πέρασα – ἀλλὰ τούτη τὴ φορὰ κάπως ἐρευνητικὰ ἀπὸ τὸ Νέο Σούλι. Κι ὄχι μόνον ἐρευνητικὰ ἀλλὰ καί προσκυνηματικά. Νὰ καταθέσω ἕνα ἄνθος στὸ μνημεῖο τῶν 350 Νεοσουλιωτῶν ποὺ μὲ τὴ βία τῶν ὅπλων ὁδηγήθηκαν ἀπὸ τοὺς Βουλγάρους μεταξύ τῶν ἐτῶν 1916-1918, ἄλλοι στὸ Κίτσεβο (περιοχὴ Ἀχρίδας) κι ἄλλοι στὸ Καρναμπάτ. Μεταξύ τῶν αἰχμαλώτων ἦταν κι ἕνας ἱερομόναχος, ὁ πατὴρ Γαβριήλ, ποὺ σύρθηκε μέχρι τὴ Στάρα Ζαγορὰ καὶ ὁ ὁποῖος σώθηκε χάρη στὴ μεγαλοψυχία κάποιου Τουρκαλβανοῦ μαγείρου. Ὁ πατὴρ Γαβριήλ συνέθεσε ἕνα στιχούργημα ποὺ μελοποιημένα ἀκούγεται ἀκόμη καὶ σημέρα. Μὲ αὐτὸ περιγράφεται ἡ τραγωδία τῶν Νεοσουλιωτῶν ποὺ σχεδὸν οἱ μισοὶ ἄφησαν τὰ κόκκαλἀ τους στὴν ξένη γῆ. Στὸ μνημεῖο ἀναγράφονται 130 ὀνόματα ἀλλὰ μὲ ἄλλους ἀπὸ διάφορα μέρη τὰ θύματα ἦσαν 170. Φυσικὰ καὶ ὅσοι ἔμειναν στὸ χωριὸ στὴ διάρκεια τῆς βουλγαρικῆς κατοχῆς ὑπέστησαν τὰ πάνδεινα. Οἱ φωτογραφίες ἀνθρώπων καὶ κτισμάτων εἶναι ἐνδεικτικές.

Συνιστῶ σὲ ὅσους θὰ ἐπισκεφθοῦν τὰς Σέρρας νὰ πεταχθοῦν ὥς τὸ Νέο Σούλι (ἀπόσταση 6 χλμ). Ἔχει μεγάλο ἱστορικό ἐνδιαφέρον. Κάποτε λεγόταν Σουμπάκιοϊ, τουρκικὸς τριλεκτικὸς ὅρος ποὺ μπορεῖ νὰ ἀποδοθεῖ μὲ τὸ δικό μας Κεφαλόβρυσο ἤ κάτι παρόμοιο. Κάποιες μαρτυρίες ἀποκαλύπτουν ὡς παλαιότερο ὄνομα τὸ «Νοῦτσα», ποὺ πιθανῶς κατάγεται ἀπὸ τὸ ἀρχαιότερο Οἰνοῦσσα. Ἄλλωστε, δὲν λείπουν τὰ ἀρχαῖα εὑρήματα, ὅπως αὐτὸ τοῦ Θρᾶκα ἱππέα, σύνηθες γλυπτό μοτίβο, ποὺ παραπέμπει στὶς εἰκόνες τοῦ Ἁγίου Γεωργίου, τὸν ὁποῖο ἰδιαίτερα τιμοῦν οἱ Νεοσουλιῶτες. Γι’ αὐτὸ στὴν πανήγυρή του διαλαλοῦν μιὰ ὑπέροχη εὐχὴ: «Μέλι μες στ’ ἀμπέλι, γάλα στὰ χωράφια, κούρβουλα καλάθια». Ἀπὸ τὸ βιβλίο τοῦ παλαιοῦ γυμνασιάρχη Γ. Κόκκινου «Νέο Σούλι Σερρῶν», ποὺ καλοθέλησε νὰ μοῦ προσφέρει ὁ κ. Πατραμάνης, πληροφορήθηκα ὅτι ἡ νέα ὀνομασία Νέο Σούλι ὀφείλεται στὸ μητροπολίτη Σερρῶν Ἀπόστολο, ὁ ὁποῖος σὲ μιὰ ἐπίσκεψη του στὸ χωριὸ τοῦ ἔδωσε τὴν ὀνομασία αὐτὴ «γιὰ τὶς θυσίες καὶ τὴν ἡρωικὴ προσφορὰ τῶν κατοίκων του πρὸς τὴν Πατρίδα, παραλληλίζοντας αὐτὸ πρὸς τὸ Σούλι τῆς Ἠπείρου» (σ. 35). Μάρτυρας τῶν θυσιῶν αὐτῶν εἶναι τὸ ἡρῶο τοῦ χωριοῦ μὲ τὸ πλούσιο ἱστορικό. Τὸ ὁποῖο ἱστορικὸ μᾶς πηγαίνει πολύ μακριὰ, ἀφοῦ ἕνας κοντινὸς λόφος, γεμάτος ἀρχαιολογικὰ εὑρήματα φέρει τὴν ὀνομασία Ἀγριάνιστα, λέξη ποὺ παραπέμπει στοὺς φοβεροὺς Θρᾶκες πολεμιστὲς, τοὺς Ἀγριάνες, ποὺ ἦσαν ἡ δύναμη κρούσεως τοῦ Ἀλεξάνδρου. Γι’ αὐτὸ κι ἐγὼ τὸ ἄνθος ποὺ κατάθεσα στὸ μνημεῖο τὸ εἶχα φέρει ἀπὸ τοὺς Ἀγριάνους τῆς Λακωνίας! Κάθε χωριὸ τῆς Ἑλλάδος εἶναι μία σελίδα ἤ κεφάλαιο ἱστορίας.