Ιστορικός - Συγγραφέας

Το συμπόσιο του Διαβόλου

Πηγή: 
Οικονομικός

«ZΟΥΜΕ σ'ένα όνειρο που τρίζει»,λέει ένα σύγχρονο νεανικό τραγούδι. Κάπως έτσι νιώθω κι εγώ τον τελευταίο καιρό. «Καμιά κίνηση γύρω μου. μόνο ένα πουλί νεκρό πέφτει στο έδαφος», όπως λέει το τραγούδι των Cure. «Κιουρ» θα πει θεραπεία, αλλά προσωπικά δεν βλέπω θεραπεία στη μελαγχολία που με κατέχει.

Άκουσα τον πρωθυπουργό να μιλάει στο Περιστέρι για ΕΑΜ. Για πράγματα που δεν έζησε. Εγώ έζησα στο Περιστέρι και στο Μεταξουργείο το 1946, στην περίοδο της κυριαρχίας των Κατελαναίων και των Πανολιασκαίων. Σε ηλικία έξι ετών είδα τη μάνα μου να χαλάει τα ράφια του μαγαζιού μας για να φτιάξει νεκρόκασες για τα σκοτωμένα αδέλφια του πατέρα μου. Λίγες μέρες μετά ξεφύγαμε από το γερμανικό μπλόκο και βγήκαμε στα βουνά. Και τι δεν είδαν τα μάτια μου! Είδα τους Ιταλούς να λεηλατούν το καλύβι μας, τους Γερμανούς να παίρνουν το ψωμί μας και να με κυνηγούν να μου πάρουν το τελευταίο καρβέλι. Το «χάδι» της γερμανικής σφαίρας είναι ακόμη στ' αριστερό μου ποδάρι. Και μετά ο εμφύλιος. Είδα το μπάρμπα μου πρώτο νεκρό της Λακωνίας μετά τη Βάρκι­ζα. Είδα να βγάζουν το μάτι του θείου μου που ήταν παπάς, κι εγώ με την αφέλεια (ή τρομάρα) των 8 χρόνων μου να προσπαθώ να το ξαναβάλω στη θέση του. Είδα τους αντάρτες-που μερικοί ήταν συγγενείς μου-να μπαίνουν στην πόλη μου, ν' απελευθερώ­νουν τους κρατούμενους αλλά να σκοτώ­νουν το δεσμοφύλακα, έναν άγιο άνθρωπο. Είδα τις σφαίρες κάποτε να με κυνηγούν κι εγώ να παίζω μαζί τους κρυφτό στις βελανι­διές. Είδα, τρεις μέρες μετά τη Βάρκιζα, έναν μαινόμενο εθνικόφρονα (τέως Ελασίτη) να με πετάει στη θάλασσα κι έτσι αυτοσχεδίως να μαθαίνω κολύμπι.

Και τι δεν είδαν τα μάτια μου! Κι όμως, ενώ έχω γράψει 30 βιβλία και πάνω από 500 άρθρα, δεν έχω γράψει τίποτα για την Κατοχή και τον Εμφύλιο. Μόνο για δύο «ξένους» έχω γράψει: το μαέστρο Μορρέτι, που αυτοκτόνησε μόλις μπήκαν οι συμπα­τριώτες του στην Ελλάδα και για το Λεωνίδα, Γερμανό αντάρτη, που πέρασε στους θρύλους της Λακωνίας. Είχα πλούσιο αρχείο κι άφθονα κειμήλια από τον Εμφύλιο. Τα κατέστρεψα όλα, όπως αυτά κατέστρεψαν τη ζωή μου. Κι όχι μόνο τη δική μου.

Πρέπει κάποτε να θάψουμε τις μνήμες αυτές, πριν μας θάψουν.Οι απόλεμοι ας μην παίζουν με το αίμα. Γιατί όπως λέει ένα μανιάτικο μοιρολόι,

ότι το αίμα αναπηδά σχίζει λαγκάδια και βουνά κάνει γιοφύρια και περνά. Κι αν περάσει ξανά θα μας πνίξει τελειωτικά.

ΕΔΩ ψηλά στα βουνά του Πάρνωνα που περνώ τις περισσότερες μέρες μου, εδώ που έγιναν τόσοι αδελφοσκοτωμοί, προσπαθώ ν' απομα­κρύνω τις σκέψεις μου από το αιματηρό παρελθόν και να το στρέψω στα λουλούδια ή στο κελάδημα των πουλιών. Δυστυχώς οι βρυκόλακες με φθάνουν κι εδώ. Η πολιτική το μόνο δέντρο που καλλιεργεί είναι η μηλιά με τα μήλα της Έριδας. Μάταια, η Αντισθένης μας συμβούλευε: «Ομονοούντων αδελφών συμβίωσις παντός τείχους ισχυροτέρα». Μάταια από τα βάθη των αιώνων ο Όμηρος διακήρυξε: «Αφρήτωρ, αθέμιστος, ανέστιος έστιν εκείνος, ος πολέμου έραται επιδημίου οκρυόεντος» (=χωρίς γενιά, ακοινώνητος, χωρίς πατρικό σπίτι να 'ναι αυτός π' αγαπά το φρικτό εμφύλιο πόλεμο).

Μάταια ο Περικλής μας προειδοποίησε: «Μάλλον γαρ πεφόβημαι τας