Ιστορικός - Συγγραφέας

Συνέντευξη στο περιοδικό Hellenic Nexus

Ημερομηνία: 
01/06/2016

-Η εσπερίδα της 20ής Μαΐου για την Πρώτη Παγκόσμια Μέρα Ελληνοφωνίας και Ελληνικού Πολιτισμού υπήρξε μια εξαιρετική αφορμή για να συζητηθεί η κρισιμότητα της σταδιακής αποδόμησης της Ελληνικής Γλώσσας. «Η υπεράσπιση της Ελληνικής Γλώσσας αποτελεί αγώνα εθνικής αντίστασης», υποστήριξε εκείνο το βράδυ ο ιστορικός και συγγραφέας Σαράντος Καργάκος. Κι αυτό το ΗΝ δεν μπορούσε να το αφήσει ανεκμετάλλευτο.

συνέντευξη στη Μαρία Λυσάνδρου

 

Hellenlc NEXUS: Το γλωσσικό ζήτημα ήταν ένα δέμα που απασχόλησε (και εξακολουθείνα απασχολεί) για δεκαετίες τον πνευματικό κόσμο. Κι όμως, αυτός ο -τεχνητός, ουσιαστικά-διχασμός της γλώσσας σε Δημοτική και Καθαρεύουσαέχει και μια πολιτική διάσταση, η οποία δεν είναι ευρέως γνωστή...

Σαράντος Καργάκος: Οφείλω να σας πω ότι, για το ζήτημα της γλώσσας, πάντα δα υπάρχει μία αντιπαράθεση μεταξύ ανθρώπων που τη θέλουν στατική και ανθρώπων που τη θέλουν δυναμική. Ως τέτοια, φυσικά, εξελίσσεται και ανανεώνεται.

Κατά την περίοδο που ζήσαμε υπό συνθήκες δουλείας, δεν ήταν δυνατόν να έχουμε στοιχειώδη Παιδεία. Έτσι, η γλώσσα μας άρχισε να αναπτύσσεται άναρχα στο στόμα του λαού και μεθοδευμένα στη γραφίδα και τον λόγο κάποιων λογίωνπου, είτε βρίσκονταν στο εξωτερικό, είτε στον ελλαδικό οθωμανο-κρατούμενο χώρο και πλαισίωναν την Εκκλησία. Έτσι, διαμορφώθηκε στα χρόνια της Τουρκοκρατίας ένας τύπος Λογίας.

Πριν από την Απελευθέρωση της Ελλάδος, είχε αρχίσει μεταξύ των λογίων μια αντιπαράθεση:από τη μία μεριά ήταν οι αρχαϊστές, με επικεφαλής τον Κοδρικά και άλλους, από την άλλη οι οπαδοί της Κοινής Ελληνικής και, στο ενδιάμεσο, βρισκόταν ο Αδαμάντιος Κοραής, ο οποίος έλεγε; «Να ακολουθήσουμε τη μέση οδό». Με άλλα λόγια, να στηριχθούμε πάνω στην κοινώς λαλουμένη, δηλαδή τη Δημοτική, αλλά να την καθαρίσουμε από τα ξένα γλωσσικά στοιχεία, τα οποία, κατά κύριο λόγο, ήταν τουρκικά, αρβανίτικα, βλάχικα κ.λπ.

Όταν αρχίζει η Επανάσταση, διαπιστώνουμε ότι τα επίσημα κείμενα των αγωνιστών του '21 διαθέτουν μια γλωσσική απλότητα. Ακολουθούν, δηλαδή, κάποιους κανόνες γραμματικής της Λογίας, αλλά ο λόγος είναι απλός και κατανοητός, όπως απαντάται στα Συντάγματα, τα οποία ψηφίστηκαν σε όλη τη διάρκεια της Ελληνικής Επαναστάσεως.

Η.Ν.: Κι όμως, ενώ λέτε ότι υπήρχε μια τάση προς απλοποίηση, στην πορεία άρχισε να υποστηρίζεται έντονα η χρήση μιας αρχαΐζουσας μορφής της Ελληνικής. Πώς προέκυψε αυτό;

Σ.Κ.: Μετά την Απελευθέρωση συνέβη κάτι τρομακτικό, το οποίοδεν έχει εκτιμηθεί στον βαθμό που πρέπει: Ο Γερμανός ιστορικός, ο Φαλμεράιερ, διατυπώνει την περίφημη θεωρία του ότι οι νεότεροι Έλληνες δεν προέρχονται από τους αρχαίους Έλληνες, αλλά είναι απόγονοι Αλβανών, Σλάβων, Αβάρων κ.λπ.Μας έπιασε λοιπόν ένας πανικός, που τον θεωρώ,, κατά κάποιον τρόπο, δικαιολογημένο. Τότε, με τον Παναγιώτη Σούτσο, έπεσε το σύνθημα: «Επιστροφή στην Αρχαία Ελλάδα»,προκειμένου να αποδείξουμε ότι είμαστε απευθείας απόγονοι των αρχαίων Ελλήνων.

Στην πρόοδο του χρόνου, διαμορφώθηκε φυσικά και η νεότερη ελληνική λογοτεχνία, η οποία είχε περισσότερο καθαρευουσιάνικο χαρακτήρα, αλλά δεν έλειπε και ο λόγος της Δημοτικής.

Η.Ν.: Και η πολιτικοποίηση της γλώσσας πώς προέκυψε;

Σ.Κ.: Στην πορεία, το Κομμουνιστικό Κόμμα της Ελλάδος υιοθετεί τις απόψεις των λεγόμενων δημοτικιστών και γίνεται υπέρμαχος της Δημοτικής. Οι αντίπαλοι της Δημοτικής θεωρούσαν ότι το να τη χρησιμοποιεί κάποιος αποτελεί εθνική προδοσίαΈτσι, όταν φθάσαμε σε δύσκολες καταστάσεις, όπως ήταν η μετεμφυλιακή περίοδος, όποιος ήταν οπαδός της Δημοτικής, όπως η ταπεινότητα μου όταν ήμουν μαθητής, εθεωρείτο «μίασμα», «ΕΑΜοβούλγαρος» και