Ιστορικός - Συγγραφέας

Παρουσίαση του έργου του Γίαννη Μπακούρου

Ημερομηνία: 
15/03/2010
Τόπος: 
Πολεμικό Μουσείο Αθηνών

 

Προκειμένου να αναφερθώ στον αείμνηστο φίλο Γιάννη Μπακούρο, τον γλυκύτατο, τον πολυμαθή, τον εργασιομανή αυτόν άνθρωπο, επιτρέψατέ μου να μνημονεύσω μια φράση/στίχο του Γιάννη Βλαχογιάννη:

- «Έπρεπε να πέσεις για να φανείς πόσο μεγάλος ήσουν»

Το ότι ο Γιάννης ήταν ένα τεράστιο ταμείο σοφίας, σε όλους είναι γνωστό. Το ότι εκπροσωπούσε το αρχαίο αθηναϊκό ιδανικό του «καλός καγαθός», είναι επίσης γνωστό. Το ότι σε μια χώρα που κατά τα τελευταία χρόνια κυριαρχεί η χωριατιά, η βαναυσότητα και η χοντροκοπιά, αυτός ο στρατιωτικός, παρέμενε ένας τύπος «τζέντλεμαν» είναι και πάλι γνωστό. Το ότι ο Γιάννης Μπακούρος ήταν ένας τρυφερός άνθρωπος, ένας αφοσιωμένος σύζυγος, ένα ιδανικό ταίρι, σαν δυϊκός αριθμός με την αγαπημένη του Ζαννούλα, ένας «σπόρτσμαν», ένας πολύτιμος και καλοθέλητος φίλος, είναι κι αυτό γνωστό. Αυτό που δεν ήταν ιδιαιτέρως γνωστό είναι τούτο: πως ο αείμνηστος Γιάννης ήταν ένας μεγάλος ιστορικός και φιλόλογος. Αυτό το γνώριζαν όσοι παρακολουθούσαν τα άρθρα του στο περιοδικό «Πολιτικά Θέματα» και στις «Εθνικές Επάλξεις» και «Εικόνα». Γνώστης της αρχαίας, μεσαιωνικής και νεώτερης ιστορίας, είχε ωστόσο εστιάσει το ενδιαφέρον του μερικώς στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, στη Μικρασιατική Εκστρατεία (οι παλαιότεροι θα ενθυμείσθε τις ομιλίες που είχαμε κάνει στο χώρο αυτό για το θέμα αυτό προ 20ετίας) και κυρίως στον Β' Παγκόσμιο πόλεμο, που τον γνώριζε όσοι λίγοι ιστορικοί παγκοσμίως.

Η τεράστια προσφορά του Γιάννη -κι αυτό θα φανεί με τον τόμο αυτό- συνίσταται όχι τόσο στην περιγραφή μαχών, ούτε στις διπλωματικές ίντριγκες τις οποίες γνώριζε καταλεπτώς. Ο Γιάννης, πέρα από το ότι ήταν «σπεσιαλίστας» στους χαρακτηρισμούς, ήξερε να αναζητεί σε κάθε γεγονός την ιδιαίτερη βαρύτητα που είχε στο «προτσές», όπως λέμε αριστερολογικώς των ιστορικών εξελίξεων. Ένα παράδειγμα θα κάνει τον λόγο μου πιο ψηλαφητό. Είναι ο πρώτος που επεσήμανε την ιδιαίτερη βαρύτητα που είχε για την εξέλιξη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου η νίκη των Ελλήνων επί των Ιταλών. Διότι η νίκη αυτή εμπόδισε ή αποτέλεσε το πρόσχημα για τον Φράνκο να αρνηθεί τη σύμπραξή του στον πόλεμο, στην κατάληψη του Γιβραλτάρ, που θα έδινε στον Χίτλερ την δυνατότητα να κυριαρχήσει στη Β. Αφρική, να φθάσει στη Μέση Ανατολή, όπου όλοι οι σημαντικοί Άραβες είχαν απόκλιση φιλοναζιστική και να συναντηθεί αφ' ενός με τους ερχόμενους μέσω Βιρμανίας Ιάπωνες ή με την στρατιά του Μανστάιν, που θα έφθανε στα νώτα της Τουρκίας και τότε ο «επιτήδειος ουδέτερος» θα υποχρεωνόταν -όχι με δυσφορία- να μπει στον πόλεμο υπέρ του Άξονος.

Ο Γιάννης ήξερε από τη λεπτομέρεια, από το απρόοπτο να ανευρίσκει τις υπόγειες ροές που ακολουθεί η ιστορική ροή. Ως άριστος γαλλομαθής γνώριζε καλά αυτό που οι Γάλλοι έχουν αναγάγει σε ιστορικό δόγμα: «Το απρόοπτο διεισδύει παντού». Κι ακόμη, ως ιστορικός, γνώριζε πως ο μεγαλύτερος της Ελλάδος εχθρός