Ιστορικός - Συγγραφέας

Ου φροντίς Ιπποκλείδη: ένα μήνυμα πάντοτε επίκαιρο

Πηγή: 
Οικονομικός

«Ό,τι πρέπει να κάνεις εσύ, άφησε να το κάνει κάποιος άλλος»

(Ελληνικό ηθικό δίδαγμα)

 

ΔΕΝ ΕΙΜΑΙ σίγουρος, αλλά νομίζω ότι ο Μαχάτμα Γκάντι ήταν αυτός που είχε πει: «Αν όλοι εισπράξουμε τα καθήκοντά μας, θα 'ναι εύκολο να επιτύχουμε το σεβασμό των δικαιωμάτων μας. Αν παραμελώντας τα καθήκο­ντά μας, διεκδικούμε τα δικαιώματα μας, αυτά θα μας διαφύγουν». Όμως είμαι σίγουρος ότι ελληνικής κατασκευής είναι η φράση: «Άσε τους άλλους να βγάλουν το φίδι από την τρύπα».

Αυτό που ο Έλληνας ονοματίζει «φίδι» είναι η απλή υποχρέωση, το καθήκον να ενεργεί ως συνειδητός πολίτης, ως ευσυνείδητος επαγγελματίας. Θεωρεί προσωπικό του καθήκον ν' αποφεύγει κάθε δημόσιο καθήκον, ν' αναλαμβάνει ευθύνες. Όσοι μιλούν για ηθικές υποχρεώσεις, θεωρούνται γενικώς αιθεροβάμωνες και καλαμοβατούντες. Ο ρεαλισμός επιβάλλει το «κοίτα τη δουλειά σου», αλλά χωρίς ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την ποιότητα αυτής της δουλειάς.

Ο Έλληνας, αυτός ο απόγονος του Ικτίνου και του Ιππόδαμου του Μιλησίου, κτίζει την Ελλάδα του 2000 με τον πιο μοντέρνο και πρωτοποριακό αρχιτεκτονικό τρόπο: πρώτα αγοράζει τα έπιπλα και μετά φροντίζει να προμηθευθεί τ' άλλα υλικά για την ανέγερση του νέου σπιτιού. Ξεκινά από την άνεση και γι' αυτό ξεκινά από το σύμβολο της άνεσης, την πολυθρόνα. Ευρηματικός πάντα, όπως ο πρόγονός του ο Οδυσσέας! Οι Ελβετοί τελειοποίησαν το ρολόι, αυτός την καρέκλα Φορτωμένος με το βάρος 4.000 χρόνων ιστο­ρίας, δυσκολεύεται να προχωρήσει. Προτιμά να βραδυπορήσει. Αλλωστε αυτό που θα κατακτήσουν οι άλλοι, θα το προσφέρουν και σε μας. Πουθενά αλλού - μόνο στην Ελλάδα - οι ηλεκτρονικές συσκευές πουλούνται στα πεζο­δρόμια από πλανόδιους μελαψούς πωλητές.

Οι άλλοι επινοούν, δημιουργούν και κατα­σκευάζουν. Ο Έλληνας έχει επινοήσει τη φιλο­σοφία της θέσης, την πρακτική της καρέκλας. Έτσι, ενώ οι άλλοι λαοί κουράζονται για να προοδεύσουν, ο Έλληνας κουράζεται για να βρει τρόπους ν' αφήσει τα πράγματα όπως έχουν. Ψήφισε την «Αλλαγή» για να μη γίνει καμιά αλλαγή. Και το κόμμα της Αλλαγής φρόντισε να μην τον απογοήτευσει. Χαρακτη­ριστικό παράδειγμα ο οδικός άξονας Κορίνθου - Τριπόλεως και η σήραγγα Αρτεμισίου. Φτιάχνεται από την εποχή της χούντας κι ακόμη να τελειώσει. Σχετικά με τη σήραγγα του Αρτεμισίου επικρατεί σύγχυση όμοια μ' εκείνη που επικράτησε μια νύχτα του 430 π.Χ. στη ναυμαχία του Αρτεμισίου. Λένε πως θα παραδοθεί φέτος τον Ιούλιο (1990). Αμφιβάλλω. Τα ίδια έλεγαν και πέρσι.

ΑΥΤΟ ΠΟΥ συνήθως ονομάζουμε ελληνική νοοτροπία δεν είναι τίποτε άλλο από φυτολογία. Τα φυτά φυτρώνουν, αλλά δεν προχωρούν. Οι άλλοι λαοί ταξιδεύουν προς την Ιθάκη. Ο Έλληνας έχει μείνει στην Τροία. Θα 'λεγε κανείς πως οι φιλολογικές του γνώσεις τον κάνουν να φοβάται τους Λαιστρυγόνες και τον Κύκλωπα, τον άγριο Ποσειδώνα. Φληναφήματα! Φιλολογικά βρίσκεται στους «Μοιραίους» του Βάρναλη. Δεν του λείπει παντελώς η καλλιέργεια. Απόδειξη ότι για τουριστικούς λόγους μιλάει ξένες γλώσσες, αλλ' αγνοεί τη δική του. Αγνοεί ακόμη και την ιστορία του. Δικαιολογείται πως δεν του μένει καιρός να την μελετήσει, γιατί αναγκάζεται συνεχώς να γράφει ιστορία.

Έτσι οι ξένοι του «κλέβουν» μια ιστορία 2000 ετών, αλλ' αυτός διερωτάται: «Ποια ιστορία;». Απλώς αγνοεί ότι έχει ιστορία!

Εξάλλου, γιατί να μελετήσει; Όποιος δεν μελετά την ιστορία, κάνει ξανά τα ίδια λάθη· όποιος τη μελετά κάνει καινούργια. Όμως, έστω για