Ιστορικός - Συγγραφέας

Οι Μανιάτες Μακεδονομάχοι απαντούν στην προσβολή του Αλεξάνδρου

Ημερομηνία: 
10/08/1996
Τόπος: 
Φλομοχώρι Κότρωνα, Μάνη Λακωνίας

Μάνη έχει αναλογικά με τον πληθυσμό της μεγαλύτερη αριθμητική συμμετοχή από κάθε άλλη ελληνική περιοχή. Αν μάλιστα ληφθεί υπόψη ότι οι Μανιάτες αδιαφορούσαν για διακρίσεις σε σημείο που από το αρχείο αγωνιστών του 1821 να απουσιάζουν πλήθος από Μανιάτες πολεμιστές, αυτό με κάνει να υποπτευθώ ότι ο αριθμός των Μανιατών που έδρασε στη Μακεδονία ήταν μεγαλύτερος.

Θυμάμαι ότι σε όλα τα μανιατόσπιτα του Κούμαρου και στα καταστήματα της πλατείας στο Γύθειο υπήρχαν πολλές φωτογραφίες ανωνύμων τώρα πια Μανιατών Μακεδονομάχων. Το ίδιο συνέβαινε και στα χωριά. Σε όλα τα σπίτια έβλεπε κανείς φωτογραφίες Μανιατών με στολή Μακεδονομάχου. Θυμάμαι ονόματα, όπως τον μπάρμπα Νικόλα Ξιφαρά, όμως τα ονόματα αυτά δεν υπάρχουν στον επίσημο κατάλογο. Η ευθύνη πέφτει αποκλειστικά σε μας τους Μανιάτες, που δεν φροντίσαμε να συλλέξουμε και να φυλάξουμε τις δάφνες των προγονών μας.

Διερωτώμαι: θα γιορτάζαμε αύριο (11 Αυγούστου) τη μνήμη του ναυάρχου Ιωάννη Δεμέστιχα, του Νικηφόρου του Μακεδονικού αγώνα, αν δεν υπήρχε η πέννα της μεγάλης ελληνίδας Πηνελόπης Δέλτα; Κι αν δεν υπήρχαν τα βιβλία των συμπατριωτών μας Γ. Α. Γιαννακάκου-Ραζέλου («Οι εθελοντικοί αγώνες της Μάνης δια την ελευθερίαν (Κρήτης-Θεσσαλίας-Μακεδονίας-Ηπείρου)», Αθήνα 1950) και του ακαταπόνητου Δικαίου Βαγιακάκου («Η συμβολή της Μάνης εις τον Μακεδονικό Αγώνα 1904-1908». Αθήναι 1986) και άλλων Μανιατών λογίων, θα έμενε μόνο το μοιρολόι να μας θυμίζει τη συμμετοχή κάποιων Μανιατών στην ένδοξη εκείνη φάση της ελληνικής ιστορίας, ίσως τη πιο κρίσιμη της νεοελληνικής ιστορίας.

Και λέω πιο κρίσιμη, διότι αν χάναμε τη Μακεδονία, θα χάναμε και τη Θράκη, και την Ήπειρο και φυσικά τα ανατολικά νησιά του Αιγαίου. Η σωτήρια της Μακεδονίας υπήρξε σωτήρια για την Ελλάδα. Αν δεν υπήρχε ακόμη η ονομασία Γέρμα προς υποδήλωση ενός ακμαίου χωρίου της Μακεδονίας, ποιος θα θυμόταν την ξεχασμένη και ερημωμένη Γέρμα της Μάνης, που γέννησε τον ανθυπολοχαγό Τσοτάκο, που πολέμησε με το ψευδώνυμο καπετάν Γέρμας και σκοτώθηκε στις 16 Ιουλίου 1907 στο χωριό Λόσνιτσα που φέρει σήμερα το αγωνιστικό όνομα του; Την ίδια μέρα στο ίδιο μέρος σκοτώθηκε και ο Βασίλης Τσιμπιδάρος που είχε το παρωνύμιο Τσιμπίδας.

Όμως, πηγαίνει ο επισκέπτης στην ξακουστή Μονή της Οσιανής στο Σκρα και βλέπει πλήθος οικοδομικές βαναυσουργίες, αλλά δεν βλέπει ούτε μια φωτογραφία, ούτε μια στήλη που να θυμίζει την εκεί παρουσία του ανθυπολοχαγού Μιχαήλ Αναγνωστάκου, του καπετάν Ματαπά, που ντυμένος καλογερικά συντόνιζε τον αγώνα κατά των Βουλγάρων στην κρίσιμη αυτή περιοχή.

Η περιοχή του Σκρα μας μεταφέρει συνειρμικά στην περίφημη μάχη που στερέωσε οριστικά την απελευθέρωση της Μακεδονίας. Στη μάχη αυτή σκοτώθηκε ο λοχαγός Ταβουλάρης. Το μοιρολόι, που είναι συνθεμένο προς τιμή του, συμπυκνώνει με Σιμωνίδεια επιγραμματικότητα το νόημα της συμμετοχής στους αγώνες για τη Μακεδονία που ήσαν στο παρελθόν πολλοί και μέλλουν να είναι περισσότεροι:

«Να βρεις παπόρι για να μπεις
παπόρι να μπαρκαριστείς,
καημένε μου, να πας στο Σκρα,
σ' αυτά τα έρημα βουνά,
θε να ρωτήσεις τα χωριά,
για Ταβουλάρη λοχαγό.
Άκου χρυσέ, συμπέθερε
πεσ' του να κάθεται 'κειδά
και να φυλάει το σύνορο
».

Εκείνο το «φυλάει το σύνορο» παραπέμπει στο «φυλάττειν Θερμοπύλας».

 

Αυτή η εντολή της Μανιάτισσας μοιρολογίστρας είναι και εντολή προς εμάς. Να φυλάμε τα σύνορα. Λένε κάποιοι ελαφρόφρονες