Ιστορικός - Συγγραφέας

Οι Μανιάτες Μακεδονομάχοι απαντούν στην προσβολή του Αλεξάνδρου

Ημερομηνία: 
10/08/1996
Τόπος: 
Φλομοχώρι Κότρωνα, Μάνη Λακωνίας

 

Σεβαστοί πατέρες, Κύριε Νομάρχα, Κύριοι βουλευτές, κύριοι Δήμαρχοι, κύριοι πρόεδροι κοινοτήτων, κύριοι πρόεδροι πολιτιστικών σωματείων, αγαπητοί συμπατριώτες, συγγενείς και φίλοι των μεγάλων νεκρών μας, αγαπητοί προσκεκλημένοι που ήλθατε από την γη του Αλεξάνδρου.

Οφείλω προοιμιακά να ευχαριστήσω την οργανωτική επιτροπή που μου έκανε την μεγάλη τιμή να είμαι απόψε ομιλητής.

Έρχομαι από μια γιορτή που έγινε στο χωριό Παλαιομάνινα του Ξηρομέρου. Ορισμένοι κάτοικοι με διαβεβαίωσαν πως το όνομα του χωριού τους προέρχεται από το όνομα Μάνη. Και ότι στο χωριό τους μαρτυρείται παρουσία Μανιατών, άρα προέρχονται από Μανιάτες. Ζήτησα να με πάνε στο ηρώο. Μέτρησα τα ονόματα των νεκρών και είπα:

"Δεν προέρχεστε από Μανιάτες είσθε Μανιάτες". Γιατί το να είναι κανείς Μανιάτης δεν είναι θέμα καταγωγής είναι θέμα αγωγής. Τον Μανιάτη κάνει το προθύμως εθέλειν υπέρ της πατρίδος θνήσκειν. Αυτό εν μέρει εξηγεί και την παρουσία Μανιατών πολεμιστών στη Μακεδονία.

Υπάρχει όμως και άλλη εξήγηση που συνδέεται με το χαρακτήρα, την ιδιοσυγκρασία μας. Είναι παγκοίνως γνωστό ότι εμείς οι Μανιάτες, ως απόγονοι των αρχαίων Σπαρτιατών, είμαστε οι πιο εκδικητικοί ανάμεσα στους Έλληνες. Περίτρανη απόδειξη του ισχυρισμού αυτού αποτελεί το γεγονός, που αποτελεί την αιτία του σημερινού εορτασμού. Ο Αλέξανδρος μετά τη μάχη του Γρανικού συνόδευσε την αποστολή των τριακοσίων ασπίδων, που ως τρόπαιο νίκης τοποθετήθηκαν στην Ακρόπολη των Αθηνών, με την ακόλουθη μειωτική για τους Λάκωνες επιγραφή:

 

«Αλέξανδρος ο Φιλίππου και οι Έλληνες πλην Λακεδαιμονίων».

 

Έτσι εξήρεσε ο Αλέξανδρος, μ' εκείνο το αφοριστικό «πλην», τους Λακεδαιμονίους
«...απ' την θαυμάσια πανελλήνιαν εκστρατεία,
την νικηφόρα και περίλαμπρη,
την περιλάλητη, την δοξασμένη
ως άλλη δεν δοξάσθηκε καμία,
την απαράμιλλη...».
όπως την ονομάζει ο Κωνσταντίνος Καβάφης.

 

Δύο χιλιάδες περίπου χρόνια το φύλαγαν του Αλέξανδρου «μανιάτικο» τα «Σπαρτιατόγγονα», όπως ονομάζονται στα μανιάτικα μοιρολόγια τα Μανιατόπουλα. Και του το πλήρωσαν μανιάτικο. Όταν ήλθε η κρίσιμη στιγμή που παιζόταν η τύχη της Μακεδονίας και που όλοι πίστευαν ότι μετά την προσάρτηση της Ανατολικής Ρωμυλίας, ήλθε και η σειρά της Μακεδονίας να γίνει τμήμα της Βουλγαρίας, τότε παιδιά από της Μάνης τα χωριά πήραν το δρόμο που άνοιξε ο Παύλος Μελάς για να πολεμήσουν υπέρ της ελευθερίας της δουλωμένης και δεινά πληγωμένης πατρίδος του Αλεξάνδρου. Έτσι στο προσβλητικό «πλην Λακεδαιμονίων», οι εύαθλοι Μανιάτες Μακεδονομάχοι αντιτάξανε το «μετά Λακεδαιμονίων». Μπορεί να μην έλαβαν για λόγους γοήτρου μέρος στην εκστρατεία του Αλεξάνδρου, έλαβαν όμως μέρος στην απελευθέρωση της πατρίδας του Αλεξάνδρου.

Αυτή ήταν η εκδίκηση των Μανιατών στην προσβολή του Αλεξάνδρου. Μπορεί οι Λάκωνες να μην έλαβαν μέρος στην πανελλήνια εκστρατεία για την κατάκτηση της Ασίας, έλαβαν μέρος όμως στην πανελλήνια εκστρατεία για την απελευθέρωση της Μακεδονίας. Και μάλιστα υπήρξαν πρωτοπόροι.

Γι' αυτό επιτρέψατε μου αυτό το πρώτο εγκώμιο για τους Μανιάτες Μακεδονομάχους να ονομάσω κάπως μεταφορικά, αλλά όχι έξω από ιστορικά δεδομένα, με μια μόνο φράση: «Οι Μανιάτες Μακεδονομάχοι απαντούν στην προσβολή του Αλεξάνδρου». Και ακολουθώντας την παράδοση των προγόνων μας, που εγκατελείφθη από τους νεωτεριστές και εκσυγχρονιστές της εποχής μας, να συνθέσω επίγραμμα σε λόγο αρχαίο δωρικό προς τιμήν των Μανιατών που άφησαν το ξερό τοπίο της Μάνης, για να χύσουν το αίμα τους στα εύφορα εδάφη της