Ιστορικός - Συγγραφέας

Η πρόκληση του 1992 και η νοοτροπία του ωχαδερφισμού

Πηγή: 
Οικονομικός

«Ο ήλιος στα γυρίσματα αργούς δεν περιμένει» (ΛΑΪΚΗ ΠΑΡΟΙΜΙΑ)

Το ΜΕΛΛΟΝ σε τρία χρόνια θα γίνει παρόν. Το 1992 δεν είναι μόνον πρόκληση, αλλά και απειλή. Παρά την πρόοδο που σημειώθηκε στον τομέα της αλληλοβοήθειας και αλληλογνωριμίας, οι χώρες της Ευρώπης δεν έχουν αποκτήσει την αίσθηση ότι αποτελούν μια οικογένεια. Μάλιστα, οι ανεπτυγμένες αντιμετωπίζουν χώρες σαν την Ελλάδα με κάποια υπεροψία, δυσπιστία και βουλιμία.

Από την άλλη ο σημερινός Έλληνας - σαν μοντέρνος Ηρακλής - αντί να διαλέξει την οδό του μόχθου, διαλέγει την οδό της απάθειας και της αδιαφορίας. Περιμένει με ανοιχτή καρδιά το 1992 αλλά με τα χέρια δεμένα. Μπορεί σε κάποιες δυσάρεστες υπομνήσεις ν' απαντάμε μ' ένα «πέρα βρέχει», αλλ' αν δεν προσέξουμε θα πνιγούμε. Η ΕΟΚ δεν είναι Αη Βασίλης που εκπληρώνει παιδικές επιθυμίες.

Η πρόκληση του 1992 δεν είναι μόνο οικονομική, όπως πιστεύουν μερικοί- είναι και πρόκληση πνευματική. Το αν θα επιζήσουμε ως έθνος δεν είναι μόνο θέμα οικονομίας (αυτό μπορούμε να το λύσουμε και σαν Ελληνοαμερικανοί), αλλά θέμα παιδείας (με την πιο ευρεία έννοια), και, κυρίως, νοοτροπίας. Συγκεκριμενο-ποιώ: ο παλιός Έλληνας - παρά τα κουσούρια του - ήταν φιλότιμος. Το θεωρούσε προσβλητικό να υστερεί. Ενώ ακόμη δεν είχε απελευθερωθεί από τον Τούρκο, έβαλε στόχο του το φωτισμό, να φθάσει τα φωτισμένα έθνη της Ευρώπης. Μπορεί να μην τα έφθασε - λόγω αντίξοων ιστορικών συνθηκών - αλλ' αυτό δεν σημαίνει ότι δεν προσπάθησε. Το γεγονός ότι μέσα σε 90 χρόνια (1832-1922) τετραπλασίασε το εθνικό του έδαφος είναι αρκετά ενδεικτικό.

Ο σημερινός Έλληνας - κι αυτό είναι το θλιβερό - δεν προσπαθεί. Ο Ρήγας και ο Κοραής μιλούσαν για προκοπή του έθνους. Τους διαψεύσαμε. Γίναμε ανεπρόκοποι. Κατά την τελευταία δεκαετία έχουμε ασπαστεί έναν βολικό, μοντερνίζοντα φαταλισμό. Έτσι το παλαιό θρησκευτικό «έχει ο Θεός», αντικατέστησε στην επαρχία το μοντέρνο «έχει η ΕΟΚ». θεωρούμε την ΕΟΚ σαν νέο σχέδιο Μάρσαλ - που μερικοί επιτήδειοι μετέτρεψαν σε «σχέδιο μάσα» - ή σαν κέντρο αμέσου βοηθείας, που χρηματοδοτεί τη δική μας οκνηρία έναντι της προγονικής μας ευκλείας. Η Ευρώπη των 250 εκατομμυρίων κατοίκων πρέπει να συντηρήσει 9 εκατομμύρια Έλληνες ως οφειλή προς τους προγόνους μας. Αυτοί τους έκαναν Ευρωπαίους! Η πραγματικότητα, όμως, είναι σκληρή. Στην Ευρώπη δεν προσερχόμαστε με τους προγόνους μας, αλλά με τον εαυτό μας. Πρέπει να σταθούμε ισάξιοι με τους άλλους λαούς, όχι λόγω του ενδόξου παρελθόντος, αλλά λόγω ενός ευπρεπούς παρόντος, που προς το παρόν απουσιάζει, αν δεχθούμε το λεγόμενο, πως ο πολιτισμός μιας χώρας αρχίζει από τις τουαλέτες.

Ο νεοέλληνας ανεβαίνει την κλίμακα, που οδηγεί στο 1992 με τα χέρια στις τσέπες, σφυρίζοντας αμέριμνα. Όταν όμως φθάσει στη χρονολογία - οροφή, θα διαπιστώσει ότι η σκάλα έχει τραβηχτεί, κι αν δοκιμάσει να πηδήσει, θα τσακιστεί. Μοιραία, αν συνεχίσει την τακτική των «Μοιραίων» του Βάρναλη, γρήγορα θα γίνει μετανάστης στη χώρα του. Ήδη η Ελλάδα ξεπουλιέται• βγαίνει στο σφυρί. Τεράστιες εκτάσεις πουλιούνται στους ξένους (φανερά ή κρυφά). Όσοι θα απομείνουν εδώ, θα γίνουν μοντέρνου τύπου δουλοπάροικοι στα εκμηχανισμένα Latifundia ή υπάλληλοι - υπηρέτες στους οργανισμούς, που θα δημιουργήσουν ή θ' αναλάβουν οι ξένοι. Ίσως όμως από εδώ να ξεπηδήσει το θαύμα. Ο Έλληνας