Ιστορικός - Συγγραφέας

Διεθνοποίηση και σεβασμός των ανθρώπινων δικαιωμάτων

Πηγή: 
Εκ-Θέσεις Ιδεών (Δοκίμια) Α΄ τόμος, Εκδ. Πατάκη

Τα πράγματα σήμερα οδηγούν προς μια κοινωνία πολυεθνική, κοινωνία χωρίς σύνορα. Οι αισιόδοξοι πιστεύουν ότι η κοινωνία αυτή θα λειτουργεί με βάση τις αρχές του διεθνούς δικαίου, χωρίς παραβιάσεις ατομικών και εθνικών δικαιωμά­των. Πρέπει, άραγε, άτομα και λαοί να εφησυχάζουν με την πεποίθηση ότι θα τους αποδίδεται δικαιοσύνη και ότι θα γίνονται σεβαστά τα δικαιώματά τους ή μήπως πρέπει να επαγρυπνούν και να δραστηριοποιούνται, για να υπερασπίζονται ό,τι αποτελεί γι' αυτούς ατομικό ή εθνικό δικαίωμα;

Το γεγονός ότι καταπατούνται βάναυσα τα στοιχειώδη ανθρώπινα δικαιώματα των ομοεθνών μας στη Β. Ήπειρο και στην Αλβανία και ότι επί 20 και πλέον χρόνια η μισή Κύπρος τελεί υπό τουρκική κυριαρχία κατά παράβαση των αρχών του διεθνούς δικαίου δεν επιτρέπει, τουλάχιστον σ' εμάς τους Έλληνες, μια αφελή αισιοδοξία ούτε παραίτηση από κάθε δραστηριότητα που σκοπεί στην προστασία των δικαιωμάτων των ομοεθνών - και όχι μόνο. Ξέρουμε ότι οι συσσωματώσεις και οι συνοστεώσεις λαών και κρατών ήταν μια ιστορική αναγκαιότητα. Αλλά συχνά, για χάρη των αναγκαιοτήτων αυτών, θυσιάζονται τα ανθρώπινα δικαιώμα­τα. Ασφαλώς οι νέες πολιτικές εξελίξεις δεν οδηγούν στη δημιουργία του καλύτε­ρου κόσμου απ' όσους είναι δυνατόν να υπάρξουν, όπως θα έλεγε ο Λάιμπνιτς, αλλά δεν πρέπει να μας κυριεύει η απαισιοδοξία του Σοπενχάουερ και να πιστεύουμε ότι οδηγούμαστε προς το "Θαυμαστό Καινούριο Κόσμο" του Άλντους Χάξλεϋ, όπου τα πάντα θα είναι ελεγμένα, τυποποιημένα, μηχανοποιημένα. Όσο κι αν απέχουμε 11 χρόνια από το 1984, ωστόσο δεν είμαστε ακόμη στην "Ωκεα­νία" του Όργουελ. Ο άνθρωπος αντέχει.

Εξάλλου, δεν μπορούμε να γυρίσουμε τον τροχό της προόδου ανάποδα. Τα επιτεύγματα της τεχνολογίας έχουν μετατρέψει τον πλανήτη σε μια γειτονιά. "Πλάτυν' η σκέψη τη ζωή τόσο πολύ, τόσο πολύ, που 'καν' ο άνθρωπος τη γη κι όλο το σύμπαν σπίτι", όπως έλεγε στα "Σφυρίγματα του αλήτη" ο Κύπριος ποιητής Τεύκρος Ανθίας. Καθετί που συμβαίνει σε οποιαδήποτε γωνιά της γης γίνεται αμέσως γνωστό, και με την τηλοψία ορατό, σ' όλα τα μήκη και πλάτη της υδρογείου. Ακόμη και τα προβλήματα έπαψαν πια να έχουν ατομικό ή εθνικό χαρακτήρα. Προσλαμβάνουν υπερατομικό και υπερεθνικό. Αγγίζουν κάθε άνθρω­πο. Το βεληνεκές τους είναι συχνά οικουμενικό. Η οικουμενικότητα των προβλη­μάτων προωθεί την εγκαθίδρυση μιας πολυεθνικής κοινωνίας. Προβλέπεται ότι μελλοντικά τα σύνορα θα καταργηθούν, οι άνθρωποι θα επικοινωνούν χωρίς διατυπώσεις και ο παγκόσμιος χάρτης θ' αλλάξει παίρνοντας ένα ομοιόμορφο χρώμα ή το χρώμα των γεωφυσικών χαρτών. Ίσως μελλοντικά και οι άνθρωποι ν' αποκτήσουν λόγω επιμειξίας κοινά χαρακτηριστικά. Το όραμα της εθνομειξίας του Αλεξάνδρου δεν ανήκει στο παρελθόν˙ ανήκει στο μέλλον.

Οι ένθερμοι υποστηρικτές μιας τέτοιας εξέλιξης υποστηρίζουν μεταξύ των άλλων ότι σε μια τέτοια πολυφυλετική και πολυπολιτιστική κοινωνία, όπως τη λένε, τα ανθρώπινα δικαιώματα θα γίνονται σεβαστά κι έτσι θα αποτρέπονται οι αδικίες και οι ανταδικίες, οι τριβές και οι προστριβές. Κάποτε θα έλθει η στιγμή, λένε, που όλοι οι λαοί μαζί θα ψάλλουν το requiem του πολέμου. Και σ' όλη τη γη θα αντηχήσει ο ύμνος στην Ειρήνη του Τρυγαίου.

Ωστόσο τα διδάγματα του παρελθόντος δε μας επιτρέπουν να διαλύσουμε το σκεπτικισμό μας. Πάντα η ένωση δυνάμεων έφερνε το καλό, αλλά πάντα μέσα από την ένωση κραταιωνόταν το δίκαιο του